Người Nước Ngoài Có Được Công Chứng Tại Việt Nam Không? Điều Kiện Và Thủ Tục

Người nước ngoài hoàn toàn có thể yêu cầu công chứng tại Việt Nam nếu đáp ứng điều kiện pháp luật. Quy định này áp dụng với nhiều giao dịch dân sự, hợp đồng và văn bản ủy quyền. Tuy nhiên, người nước ngoài cần chuẩn bị giấy tờ phù hợp và đáp ứng yêu cầu về ngôn ngữ.

1. Người nước ngoài có được công chứng tại Việt Nam không?

Câu trả lời là có. Người nước ngoài được quyền yêu cầu công chứng tại Việt Nam khi tham gia giao dịch hợp pháp. Theo khoản 3 Điều 2 Luật Công chứng 2024, người yêu cầu công chứng bao gồm cá nhân, tổ chức trong nước và nước ngoài. Vì vậy, người nước ngoài không bị loại trừ khỏi hoạt động công chứng tại Việt Nam.

Luật Công chứng 2024 có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Quy định này tạo cơ sở pháp lý cho người nước ngoài thực hiện các giao dịch cần công chứng.

Người nước ngoài không cần có quốc tịch Việt Nam

Người nước ngoài vẫn có thể công chứng mà không cần nhập quốc tịch Việt Nam. Quốc tịch nước ngoài không phải điều kiện loại trừ quyền yêu cầu công chứng. Tuy nhiên, người yêu cầu phải cung cấp giấy tờ xác định nhân thân hợp lệ. Đồng thời, giao dịch phải đáp ứng điều kiện pháp luật Việt Nam.

Có cần cư trú lâu dài tại Việt Nam không?

Pháp luật không quy định mọi người nước ngoài phải cư trú lâu dài tại Việt Nam mới được công chứng. Người đang sinh sống, làm việc hoặc tạm trú tại Việt Nam đều có thể yêu cầu công chứng. Người đang ở Việt Nam ngắn hạn cũng có thể thực hiện nếu đáp ứng điều kiện. Tuy nhiên, một số giao dịch có điều kiện riêng về chủ thể. Ví dụ, quyền sở hữu nhà ở của người nước ngoài chịu sự điều chỉnh của Luật Nhà ở.

Người nước ngoài có thể công chứng những giấy tờ nào?

Tùy giao dịch, người nước ngoài có thể yêu cầu công chứng:

• Hợp đồng mua bán, thuê hoặc cho thuê tài sản.
• Hợp đồng ủy quyền và văn bản đại diện.
• Văn bản thỏa thuận về tài sản.
• Hợp đồng vay và các giao dịch dân sự khác.
• Văn bản liên quan đến thừa kế theo quy định pháp luật.

Không phải mọi giấy tờ đều thuộc phạm vi công chứng. Tổ chức hành nghề công chứng cần xác định đúng loại giao dịch và thẩm quyền thực hiện.

2. Điều kiện để người nước ngoài được công chứng

Để thực hiện công chứng, người nước ngoài cần đáp ứng điều kiện về nhân thân, năng lực hành vi và giao dịch.

Có giấy tờ xác định nhân thân hợp lệ

Người nước ngoài cần xuất trình hộ chiếu hoặc giấy tờ tùy thân phù hợp. Thông tin trên giấy tờ phải rõ ràng và còn giá trị sử dụng. Tùy trường hợp, công chứng viên có thể yêu cầu thêm giấy tờ liên quan. Ví dụ gồm giấy tờ cư trú hoặc tài liệu chứng minh tư cách đại diện.

Có năng lực hành vi dân sự phù hợp

Theo Điều 20 Bộ luật Dân sự 2015, người thành niên là người từ đủ 18 tuổi. Người thành niên có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, trừ trường hợp luật quy định khác. Đặc biệt, khoản 2 Điều 674 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về người nước ngoài giao dịch tại Việt Nam. Năng lực hành vi dân sự trong trường hợp này được xác định theo pháp luật Việt Nam. Vì vậy, người nước ngoài cần có khả năng nhận thức và tự chịu trách nhiệm giao dịch. Trường hợp có hạn chế năng lực, cần xem xét quy định đại diện tương ứng.

Giao dịch không vi phạm pháp luật

Nội dung hợp đồng phải hợp pháp và không trái đạo đức xã hội. Người tham gia phải tự nguyện và có quyền xác lập giao dịch. Đối với tài sản, cần xác định quyền sở hữu hoặc quyền định đoạt. Nếu giao dịch thuộc diện có điều kiện, người nước ngoài phải đáp ứng điều kiện tương ứng. Ví dụ, người nước ngoài mua nhà tại Việt Nam phải tuân thủ điều kiện sở hữu nhà ở. Không thể chỉ dựa vào việc được công chứng để mặc nhiên xác lập quyền sở hữu.

3. Hồ sơ công chứng dành cho người nước ngoài

Hồ sơ cần chuẩn bị phụ thuộc vào loại giao dịch. Tuy nhiên, người nước ngoài thường cần những giấy tờ cơ bản sau.

Giấy tờ tùy thân

Người yêu cầu công chứng nên chuẩn bị:

• Hộ chiếu còn giá trị sử dụng.
• Thẻ tạm trú hoặc giấy tờ cư trú nếu có liên quan.
• Giấy tờ chứng minh thông tin cá nhân khi cần thiết.
• Giấy tờ xác nhận tình trạng hôn nhân nếu giao dịch yêu cầu.

Thông tin cá nhân phải thống nhất giữa các tài liệu. Nếu có khác biệt về cách ghi tên, cần chuẩn bị tài liệu giải thích phù hợp.

Giấy tờ liên quan đến giao dịch

Tùy nội dung công chứng, hồ sơ có thể bao gồm:

• Dự thảo hợp đồng hoặc văn bản thỏa thuận.
• Giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản.
• Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng hoặc định đoạt tài sản.
• Giấy ủy quyền hoặc tài liệu chứng minh tư cách đại diện.
• Giấy tờ chứng minh quan hệ hôn nhân khi cần thiết.

Đối với tài liệu được cấp ở nước ngoài, cần kiểm tra yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự. Một số trường hợp được miễn theo điều ước quốc tế hoặc quy định pháp luật.

Giấy tờ nước ngoài đã dịch thuật

Tài liệu bằng tiếng nước ngoài thường cần được dịch sang tiếng Việt. Bản dịch phải đáp ứng quy định về dịch thuật và chứng thực liên quan. Nếu giấy tờ thuộc diện phải hợp pháp hóa lãnh sự, cần hoàn thành thủ tục trước khi sử dụng. Không phải mọi tài liệu nước ngoài đều được miễn thủ tục này. Người yêu cầu nên trao đổi với tổ chức công chứng trước khi nộp hồ sơ. Việc kiểm tra trước giúp tránh bổ sung giấy tờ nhiều lần.

4. Người nước ngoài không biết tiếng Việt có được công chứng không?

Người nước ngoài không thông thạo tiếng Việt vẫn có thể yêu cầu công chứng. Tuy nhiên, pháp luật đặt ra yêu cầu về người phiên dịch để bảo đảm quyền lợi.

Trường hợp bắt buộc phải có người phiên dịch

Theo khoản 3 Điều 49 Luật Công chứng 2024, người yêu cầu không thông thạo tiếng Việt phải có người phiên dịch. Người phiên dịch do người yêu cầu công chứng mời. Người này phải đáp ứng các điều kiện sau:

• Có đầy đủ năng lực hành vi dân sự.
• Thông thạo tiếng Việt và ngôn ngữ người yêu cầu sử dụng.
• Không có quyền, lợi ích hoặc nghĩa vụ liên quan đến giao dịch.
• Chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung phiên dịch.

Người phiên dịch phải dịch đầy đủ và chính xác nội dung giao dịch. Đồng thời, phải truyền đạt các giải thích của công chứng viên về quyền và nghĩa vụ.

Người nước ngoài thông thạo tiếng Việt có cần phiên dịch không?

Nếu người nước ngoài thông thạo tiếng Việt, pháp luật không bắt buộc phải có phiên dịch. Công chứng viên cần xác định khả năng sử dụng tiếng Việt của người yêu cầu. Người nước ngoài vẫn phải hiểu rõ nội dung văn bản trước khi ký. Nếu có nghi ngờ về khả năng hiểu giao dịch, công chứng viên có thể yêu cầu làm rõ.

Người phiên dịch có được là người thân không?

Người thân có thể được mời làm phiên dịch nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện luật định. Tuy nhiên, người phiên dịch không được có quyền, lợi ích hoặc nghĩa vụ liên quan đến giao dịch. Vì vậy, người thân đồng thời là bên mua, bên bán hoặc người thụ hưởng thường không đáp ứng điều kiện độc lập. Nên lựa chọn người phiên dịch khách quan để hạn chế rủi ro.

5. Thủ tục công chứng cho người nước ngoài tại Việt Nam

Người nước ngoài có thể thực hiện công chứng tại tổ chức hành nghề công chứng có thẩm quyền. Quy trình cơ bản được thực hiện theo Luật Công chứng 2024.

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ công chứng

Người yêu cầu chuẩn bị hộ chiếu và giấy tờ liên quan. Đồng thời, cần chuẩn bị dự thảo giao dịch nếu đã soạn sẵn. Nếu sử dụng tài liệu nước ngoài, cần kiểm tra yêu cầu dịch thuật. Trường hợp phải hợp pháp hóa lãnh sự, cần hoàn tất trước khi nộp.

Bước 2: Nộp hồ sơ tại tổ chức hành nghề công chứng

Người nước ngoài nộp hồ sơ trực tiếp hoặc theo phương thức luật định. Công chứng viên tiếp nhận và kiểm tra giấy tờ. Hồ sơ có thể được yêu cầu bổ sung nếu chưa đầy đủ. Công chứng viên cũng kiểm tra tính hợp pháp của giao dịch.

Bước 3: Kiểm tra nội dung và xác nhận ý chí

Công chứng viên xác minh nhân thân và năng lực hành vi. Đồng thời, công chứng viên kiểm tra quyền tham gia giao dịch của các bên. Nếu người yêu cầu không thông thạo tiếng Việt, người phiên dịch tham gia theo quy định. Công chứng viên giải thích quyền, nghĩa vụ và hậu quả pháp lý của giao dịch.

Bước 4: Ký văn bản và nhận kết quả

Các bên đọc lại nội dung trước khi ký. Người yêu cầu, người phiên dịch và người làm chứng ký theo quy định. Theo Điều 50 Luật Công chứng 2024, việc ký phải được thực hiện trước sự chứng kiến trực tiếp của công chứng viên. Sau khi hoàn tất, công chứng viên thực hiện lời chứng và trả văn bản công chứng.

6. Người nước ngoài có thể công chứng ở đâu tại Việt Nam?

Việc lựa chọn đúng nơi công chứng giúp hồ sơ được tiếp nhận thuận lợi. Người nước ngoài cần phân biệt tổ chức công chứng trong nước và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Tại phòng công chứng hoặc văn phòng công chứng

Người nước ngoài có thể yêu cầu công chứng tại phòng công chứng hoặc văn phòng công chứng. Đây là các tổ chức hành nghề công chứng theo quy định pháp luật. Tổ chức tiếp nhận cần có thẩm quyền thực hiện giao dịch tương ứng. Một số giao dịch liên quan đến bất động sản có quy định riêng về phạm vi công chứng. Người yêu cầu nên liên hệ trước để kiểm tra thành phần hồ sơ. Đặc biệt, cần thông báo nếu giao dịch có yếu tố nước ngoài.

Tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài

Người đang ở nước ngoài có thể liên hệ cơ quan đại diện Việt Nam. Tuy nhiên, thẩm quyền công chứng của cơ quan này được giới hạn theo Điều 73 Luật Công chứng 2024. Cơ quan đại diện không thực hiện mọi loại giao dịch công chứng. Người yêu cầu cần kiểm tra phạm vi thẩm quyền trước khi thực hiện. Đối với giao dịch liên quan đến bất động sản tại Việt Nam, cần đặc biệt lưu ý giới hạn này. Không nên mặc định mọi hợp đồng đều có thể công chứng tại lãnh sự quán.

7. Những lưu ý khi người nước ngoài công chứng tại Việt Nam

Để hạn chế việc hồ sơ bị từ chối hoặc kéo dài, người nước ngoài cần lưu ý một số vấn đề quan trọng.

Kiểm tra yêu cầu hợp pháp hóa lãnh sự

Giấy tờ do cơ quan nước ngoài cấp có thể phải hợp pháp hóa lãnh sự. Tuy nhiên, một số tài liệu được miễn theo điều ước quốc tế hoặc quy định pháp luật. Người yêu cầu cần kiểm tra nguồn gốc và mục đích sử dụng giấy tờ. Bản dịch cũng phải đáp ứng yêu cầu pháp luật Việt Nam.

Xác định đúng quyền sở hữu và quyền giao dịch

Không phải người nước ngoài nào cũng được sở hữu mọi loại tài sản tại Việt Nam. Một số giao dịch chịu giới hạn về chủ thể và điều kiện thực hiện. Ví dụ, quyền sở hữu nhà ở của người nước ngoài được điều chỉnh bởi Luật Nhà ở 2023. Việc công chứng không làm phát sinh quyền sở hữu nếu người mua không đủ điều kiện.

Kiểm tra thông tin trước khi ký

Tên, ngày sinh và số hộ chiếu phải được ghi chính xác. Các thông tin này cần thống nhất với giấy tờ tùy thân. Nếu sử dụng phiên dịch, cần kiểm tra kỹ nội dung được chuyển ngữ. Người yêu cầu không nên ký văn bản khi chưa hiểu rõ quyền và nghĩa vụ.

Chuẩn bị giấy tờ về tình trạng hôn nhân

Một số giao dịch tài sản cần xác định tình trạng hôn nhân. Người nước ngoài nên chuẩn bị giấy tờ phù hợp nếu giao dịch có liên quan. Giấy xác nhận độc thân hoặc giấy đăng ký kết hôn ở nước ngoài có thể cần dịch thuật. Yêu cầu hợp pháp hóa phụ thuộc quy định áp dụng cho từng tài liệu.

Câu hỏi thường gặp

1. Người nước ngoài có hộ chiếu nước ngoài được công chứng không?

Có. Người nước ngoài có thể sử dụng hộ chiếu hợp lệ để xác định nhân thân khi yêu cầu công chứng. Ngoài ra, cần chuẩn bị giấy tờ liên quan đến giao dịch.

2. Người nước ngoài đang du lịch tại Việt Nam có được công chứng không?

Có thể. Pháp luật không yêu cầu mọi người nước ngoài phải cư trú lâu dài tại Việt Nam. Tuy nhiên, người yêu cầu phải đáp ứng điều kiện về nhân thân và giao dịch.

3. Người nước ngoài có thể ủy quyền cho người Việt Nam không?

Có. Người nước ngoài có thể lập hợp đồng ủy quyền nếu đáp ứng điều kiện pháp luật. Nội dung ủy quyền phải xác định rõ phạm vi và thời hạn thực hiện.

4. Người nước ngoài có thể công chứng hợp đồng mua bán nhà tại Việt Nam không?

Có thể nếu giao dịch đáp ứng điều kiện pháp luật. Người nước ngoài phải thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở tại Việt Nam.

Xem thêm

Công Chứng Hợp Đồng Thuê Mặt Bằng Của Doanh Nghiệp

Công Chứng Hợp Đồng Mua Bán Tài Sản Của Công Ty

Người nước ngoài công chứng tại Việt Nam là quyền được pháp luật công nhận. Người yêu cầu cần chuẩn bị giấy tờ hợp lệ và đáp ứng điều kiện giao dịch. Nếu không thông thạo tiếng Việt, người nước ngoài phải có phiên dịch theo quy định. Ngoài ra, cần kiểm tra yêu cầu dịch thuật và hợp pháp hóa lãnh sự đối với giấy tờ nước ngoài. Đối với giao dịch có yếu tố phức tạp, nên trao đổi trước với công chứng viên. Việc kiểm tra hồ sơ giúp hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền lợi hợp pháp.