Khi nào bắt buộc phải công chứng hợp đồng thuê tài sản?

Trong các giao dịch dân sự hiện nay, hợp đồng thuê tài sản là một trong những loại hợp đồng được sử dụng rất phổ biến, đặc biệt là thuê nhà, thuê mặt bằng, thuê xe, thuê máy móc, thiết bị sản xuất… Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ khi nào bắt buộc phải công chứng hợp đồng thuê tài sản, khi nào chỉ cần lập hợp đồng bằng văn bản thông thường.

Việc nắm rõ quy định này sẽ giúp các bên hạn chế rủi ro pháp lý và bảo vệ tốt quyền lợi của mình khi phát sinh tranh chấp. Cùng Văn Phòng Công Chứng Đại Việt tìm hiểu chi tiết bài viết dưới đây!

1. Hợp đồng thuê tài sản là gì?

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng thuê tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên cho thuê giao tài sản cho bên thuê để sử dụng trong một thời hạn nhất định, còn bên thuê phải trả tiền thuê theo thỏa thuận.

Tài sản thuê có thể là:

– Nhà ở, căn hộ, phòng trọ

– Mặt bằng kinh doanh, nhà xưởng

– Quyền sử dụng đất (trong một số trường hợp được phép)

– Xe cộ, máy móc, thiết bị, tài sản khác

Hợp đồng thuê tài sản có thể được lập bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng văn bản có công chứng, chứng thực tùy từng trường hợp cụ thể.

2. Công chứng hợp đồng thuê tài sản là gì?

Công chứng hợp đồng thuê tài sản là việc công chứng viên xác nhận tính hợp pháp của hợp đồng, ý chí tự nguyện của các bên tham gia và nội dung hợp đồng phù hợp với quy định pháp luật. Sau khi được công chứng, hợp đồng có giá trị pháp lý cao, là căn cứ quan trọng để giải quyết tranh chấp nếu có.

Nhiều người cho rằng mọi hợp đồng thuê đều phải công chứng, nhưng thực tế pháp luật không bắt buộc trong tất cả các trường hợp.

3. Khi nào bắt buộc phải công chứng hợp đồng thuê tài sản?

Dưới đây là các trường hợp bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực theo quy định pháp luật hiện hành:

3.1. Hợp đồng thuê nhà ở có thời hạn từ 6 tháng trở lên (trong một số trường hợp)

Theo quy định của pháp luật về nhà ở, hợp đồng thuê nhà ở về nguyên tắc phải được lập thành văn bản. Việc công chứng, chứng thực:

– Không bắt buộc đối với hợp đồng thuê nhà ở thông thường

– Bắt buộc nếu các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật chuyên ngành yêu cầu

Tuy nhiên, trên thực tế, với các hợp đồng thuê nhà thời hạn dài, giá trị lớn hoặc dùng để đăng ký tạm trú, đăng ký kinh doanh, ngân hàng, nhiều cơ quan yêu cầu hợp đồng phải được công chứng hoặc chứng thực mới chấp nhận.

3.2. Hợp đồng thuê quyền sử dụng đất

Đối với hợp đồng thuê quyền sử dụng đất, pháp luật đất đai quy định:

– Hợp đồng thuê quyền sử dụng đất bắt buộc phải lập thành văn bản

– Phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ trường hợp bên cho thuê là tổ chức kinh doanh bất động sản

Đây là trường hợp bắt buộc công chứng, nếu không thực hiện đúng hình thức thì hợp đồng có thể bị tuyên vô hiệu.

3.3. Hợp đồng thuê tài sản gắn liền với đất

Nếu tài sản thuê là:

– Nhà xưởng

– Công trình xây dựng

– Tài sản gắn liền với quyền sử dụng đất

và hợp đồng có giá trị lớn, thời hạn dài hoặc dùng cho mục đích kinh doanh, đăng ký pháp lý, thì pháp luật và thực tiễn áp dụng yêu cầu phải công chứng để đảm bảo hiệu lực và khả năng thực thi.

3.4. Trường hợp pháp luật chuyên ngành quy định bắt buộc

Một số lĩnh vực đặc thù (ngân hàng, đầu tư, bất động sản, đấu giá…) có quy định riêng yêu cầu hợp đồng thuê tài sản phải công chứng. Khi đó, dù các bên không có nhu cầu, vẫn phải tuân thủ theo quy định chuyên ngành.

4. Khi nào không bắt buộc công chứng hợp đồng thuê tài sản?

Pháp luật cho phép không công chứng trong các trường hợp sau:

Hợp đồng thuê tài sản thông thường như:

– Thuê xe máy, ô tô ngắn hạn

– Thuê máy móc, thiết bị nhỏ

– Thuê tài sản phục vụ sinh hoạt, sản xuất ngắn hạn

Hợp đồng thuê có giá trị nhỏ, thời hạn ngắn.

Các bên tin tưởng nhau và không dùng hợp đồng cho thủ tục pháp lý khác

Trong các trường hợp này, hợp đồng chỉ cần lập bằng văn bản, có chữ ký của các bên là vẫn có giá trị pháp lý.

5. Có nên công chứng hợp đồng thuê tài sản dù không bắt buộc?

Câu trả lời là rất nên, đặc biệt trong các trường hợp sau:

– Giá trị hợp đồng lớn

– Thời hạn thuê dài

– Thuê nhà, mặt bằng để kinh doanh

– Thuê tài sản có nguy cơ tranh chấp cao

Việc công chứng mang lại nhiều lợi ích:

– Xác nhận rõ ràng quyền và nghĩa vụ của các bên

– Hạn chế tranh chấp, gian lận, giả mạo chữ ký

– Là chứng cứ có giá trị cao trước tòa án

– Dễ dàng sử dụng cho các thủ tục hành chính, pháp lý

6. Rủi ro khi không công chứng hợp đồng thuê tài sản

Nếu thuộc trường hợp bắt buộc công chứng mà các bên không thực hiện, hợp đồng có thể:

– Bị tuyên vô hiệu về hình thức

– Không được cơ quan nhà nước công nhận

– Gây khó khăn khi giải quyết tranh chấp

– Bên thuê hoặc bên cho thuê có nguy cơ mất quyền lợi

Ngay cả khi không bắt buộc, việc không công chứng cũng khiến quá trình chứng minh nội dung hợp đồng trở nên phức tạp hơn khi xảy ra mâu thuẫn.

Việc xác định khi nào bắt buộc phải công chứng hợp đồng thuê tài sản là yếu tố rất quan trọng để đảm bảo hiệu lực pháp lý của hợp đồng. Không phải mọi hợp đồng thuê đều cần công chứng, nhưng đối với các trường hợp thuê quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất hoặc theo yêu cầu pháp luật chuyên ngành thì công chứng là bắt buộc.

Ngay cả khi không bị bắt buộc, công chứng hợp đồng thuê tài sản vẫn là giải pháp an toàn, giúp các bên yên tâm hơn trong quá trình thực hiện và hạn chế tối đa rủi ro tranh chấp về sau.