Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) là gì? Trường hợp nào cần công chứng?

Hợp đồng hợp tác kinh doanh BCC (Business Cooperation Contract) là một hình thức đầu tư cực kỳ phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt là khi các bên muốn bắt tay làm ăn nhanh gọn mà không muốn tốn thời gian, chi phí để thành lập một pháp nhân mới (như công ty TNHH hay doanh nghiệp tư nhân).

Hợp đồng hợp tác kinh doanh BCC là gì?

Theo Luật Đầu tư mới nhất, hợp đồng BCC (Business Cooperation Contract) hay hợp đồng hợp tác kinh doanh là thỏa thuận được ký kết giữa các nhà đầu tư trong nước, nhà đầu tư trong nước với nhà đầu tư nước ngoài; hoặc giữa các nhà đầu tư nước ngoài để thực hiện hoạt động đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam.

Hiểu một cách đơn giản, khi hai hoặc nhiều bên có thế mạnh khác nhau (bên có vốn, bên có mặt bằng, bên có công nghệ) muốn cùng thực hiện một dự án:

• Họ ký với nhau một bản hợp đồng BCC.
• Các bên vẫn giữ nguyên tư cách pháp lý độc lập của mình.
• Tài sản, doanh thu hoặc sản phẩm tạo ra từ dự án sẽ được chia theo tỷ lệ thỏa thuận trong hợp đồng.
• Tất cả các bên cùng liên đới chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài chính và rủi ro phát sinh.
  

Các trường hợp nào cần công chứng hợp đồng BCC?

Pháp luật Việt Nam hiện hành không có quy định chung bắt buộc mọi hợp đồng hợp tác kinh doanh BCC đều phải công chứng hoặc chứng thực thì mới có hiệu lực. Về nguyên tắc, hợp đồng BCC bằng văn bản có đủ chữ ký, con dấu (nếu có) của các bên là đã hợp pháp.

Tuy nhiên, tùy thuộc vào đối tượng hoặc tài sản mà các bên mang vào để hợp tác, hợp đồng BCC sẽ bắt buộc phải công chứng trong các trường hợp sau:

Trường hợp 1: Hợp tác kinh doanh có đóng góp tài sản là Bất động sản

Nếu các bên ký hợp đồng BCC để thực hiện dự án bất động sản (như xây dựng nhà ở, khu đô thị) hoặc một bên góp vốn bằng quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở thì phải tuân theo Luật Kinh doanh bất động sản và Luật Đất đai.

• Khi cá nhân, hộ gia đình tham gia góp vốn bằng bất động sản vào hợp đồng BCC, hợp đồng này bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực.
• Ngoại trừ: Nếu các bên tham gia đều là tổ chức, doanh nghiệp có chức năng kinh doanh bất động sản thì không bắt buộc, nhưng khuyến khích công chứng để đảm bảo an toàn pháp lý.

Trường hợp 2: Các bên tự nguyện công chứng để phòng ngừa rủi ro

Dù pháp luật không ép buộc đối với một số ngành nghề khác, việc chủ động mang hợp đồng BCC đi công chứng là cực kỳ nên làm. Hợp đồng BCC có giá trị chứng cứ rất cao khi có công chứng, giúp:

• Tránh tình trạng một bên lật lọng, phủ nhận chữ ký hoặc nội dung đã thỏa thuận.
• Hạn chế tối đa tranh chấp khi phân chia lợi nhuận hoặc gánh vác thua lỗ sau này.
  

Ưu và nhược điểm của hình thức đầu tư BCC

Nếu bạn đang cân nhắc có nên sử dụng hợp đồng hợp tác kinh doanh BCC cho dự án sắp tới hay không, hãy cân nhắc kỹ hai mặt sau:

Ưu điểm

• Linh hoạt và nhanh chóng: Không mất thời gian làm thủ tục thành lập công ty, không đau đầu với bộ máy vận hành phức tạp. Khi dự án kết thúc, hợp đồng tự động thanh lý là xong.
• Giữ nguyên độc lập: Các bên không bị can thiệp sâu vào hoạt động nội bộ của nhau, ai vẫn là chủ doanh nghiệp của người đó.
• Tiết kiệm chi phí: Giảm thiểu chi phí vận hành doanh nghiệp mới (kế toán, báo cáo thuế độc lập cho một pháp nhân mới…).

Nhược điểm

• Rủi ro liên đới cao: Vì không có tư cách pháp nhân tách biệt, các bên phải dùng toàn bộ tài sản của mình để chịu trách nhiệm cho các khoản nợ của dự án BCC.
• Dễ xảy ra tranh chấp: Do không có một ban điều hành chung thống nhất như công ty, nếu các bên không thỏa thuận cực kỳ chi tiết trong hợp đồng về quyền quyết định, rất dễ dẫn đến tình trạng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược”.
• Khó tiếp cận vốn lớn: Các ngân hàng thường e dè hơn khi cho vay đối với một dự án BCC so với một doanh nghiệp có pháp nhân rõ ràng.
  

Lời khuyên pháp lý: Khi soạn thảo hợp đồng hợp tác kinh doanh BCC, phần quan trọng nhất chính là cơ chế kiểm soát tài chính, phân chia lợi nhuận/thua lỗ và thẩm quyền quyết định của mỗi bên. Hãy quy định thật chi tiết các điều khoản này và nên thực hiện công chứng để bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho mình.