Công Chứng Hợp Đồng Là Gì? Các Loại Hợp Đồng Bắt Buộc Phải Công Chứng
Trong các giao dịch dân sự, kinh tế và đặc biệt là mua bán bất động sản hiện nay, cụm từ “công chứng hợp đồng” xuất hiện với tần suất vô cùng dày đặc. Việc công chứng không chỉ là thủ tục hành chính đơn thuần mà còn là “lá khiên” pháp lý vững chắc nhất bảo vệ quyền lợi của các bên khi xảy ra tranh chấp. Vậy pháp luật quy định công chứng hợp đồng là gì và những loại giao dịch nào bắt buộc phải thực hiện thủ tục này để có hiệu lực? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.
Công chứng hợp đồng là gì?
Theo khoản 1 Điều 2 Luật Công chứng 2014 có thể hiểu Công chứng hợp đồng là việc công chứng viên của một tổ chức hành nghề Công chứng hoặc Văn phòng công chứng) chứng thực tính xác thực, tính hợp pháp của một hợp đồng, giao dịch bằng văn bản do các bên tự nguyện thỏa thuận lập ra.
Khi một hợp đồng được công chứng, công chứng viên sẽ chịu trách nhiệm bảo đảm:
- Về mặt chủ thể: Các bên tham gia ký kết hoàn toàn tự nguyện, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, nhận thức được hành vi của mình.
- Về mặt nội dung: Các điều khoản trong hợp đồng không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
- Giá trị chứng cứ: Hợp đồng đã được công chứng có giá trị chứng cứ; các tình tiết, sự kiện trong hợp đồng sẽ không phải chứng minh khi sảy ra tranh chấp trước Tòa án, trừ trường hợp bị Tòa án tuyên bố là vô hiệu.
Tại sao phải công chứng hợp đồng
Nhiều người thường thắc mắc tại sao khi hiểu rõ công chứng hợp đồng là gì rồi thì vẫn cần thự hiện dù phải mất thêm một khoản phí. Thực tế, thủ tục này mang lại 3 giá trị cốt lõi:
- Hạn chế tối đa rủi ro tranh chấp: Công chứng viên sẽ kiểm tra kỹ tính chính xác của các giấy tờ pháp lý( Sổ đỏ, Căn cược công dân, giấy đăng ký kết hôn,…). Điều này giúp chặn đứng các hành vi lừa đảo bằng giấy tờ giả hoặc mua bán tài sản của người khác khi chưa được cho phép
- Đảm bảo điều kiện có hiệu lực: Đối với một số loại tài sản lớn, nếu không công chứng, hợp đồng sẽ bị coi là cô hiệu về mặt hình thức. Khi đó, giao dịch không được pháp luật công nhận và không thể làm thủ tục sang tên đổi chủ
- Cơ sở giải quyết tại Tòa án: Nếu một trong các bên bội ước, hợp đồng công chứng là bằng chứng đanh thép nhất để cơ quan nhà phát luật xử lý nhanh chóng mà không mất thời gian xác minh lại tính xác thực của chữ ký hay nội dung.
Các loại hợp đồng BẮT BUỘC phải công chứng hiện nay
| STT | Nhóm Giao Dịch | Các Loại Hợp Đồng / Văn Bản Bắt Buộc | Trường Hợp Ngoại Lệ (Không bắt buộc) | Thời Điểm Có Hiệu Lực |
| 1 | Đất đai & Bất động sản | • Hợp đồng chuyển nhượng (mua bán) • Hợp đồng tặng cho • Hợp đồng thế chấp • Hợp đồng góp vốn (Bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất) | Các hợp đồng mà một bên hoặc các bên tham gia giao dịch là tổ chức hoạt động kinh doanh bất động sản. | Kể từ thời điểm được công chứng hoặc chứng thực. |
| 2 | Nhà ở | • Hợp đồng mua bán nhà ở • Hợp đồng tặng cho nhà ở • Hợp đồng đổi nhà ở • Hợp đồng thế chấp nhà ở • Hợp đồng góp vốn bằng nhà ở (Giữa cá nhân với cá nhân) | • Tổ chức tặng cho nhà tình nghĩa, nhà tình thương. • Mua bán, thuê mua nhà ở thuộc sở hữu nhà nước, nhà ở xã hội, nhà tái định cư. • Hợp đồng cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ, ủy quyền quản lý nhà ở. | Kể từ thời điểm được công chứng hoặc chứng thực. |
| 3 | Thừa kế & Di chúc | • Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế. • Văn bản khai nhận di sản thừa kế. • Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc người không biết chữ. | Di chúc miệng (chỉ cần có ít nhất 02 người làm chứng và được chứng thực chữ ký/dấu vân tay trong vòng 05 ngày làm việc). | Kể từ ngày văn bản được công chứng/chứng thực. |
| 4 | Hôn nhân & Gia đình | • Văn bản thỏa thuận xác lập chế độ tài sản của vợ chồng trước khi kết hôn (Hợp đồng tiền hôn nhân). • Văn bản thỏa thuận phân chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân. | Các cam kết tài sản riêng hoặc thỏa thuận khác không liên quan đến việc phân chia khối tài sản chung cốt lõi cần đăng ký sở hữu. | • Đối với thỏa thuận trước kết hôn: Có hiệu lực kể từ ngày đăng ký kết hôn. • Đối với thỏa thuận trong thời kỳ hôn nhân: Kể từ ngày công chứng.
|
Rủi ro cực lớn khi thuộc diện bắt buộc nhưng KHÔNG công chứng:
- Hợp đồng vô hiệu: Giao dịch sẽ bị Tòa án tuyên bố vô hiệu về mặt hình thức (giao dịch không có giá trị pháp lý, các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận).
- Bị từ chối thủ tục hành chính: Văn phòng Đăng ký đất đai và cơ quan công an sẽ từ chối tiếp nhận hồ sơ sang tên Sổ đỏ, Sổ hồng hoặc giấy tờ xe nếu hợp đồng không có dấu của Công chứng viên hoặc Ủy ban nhân dân.
Việc nắm vững danh sách các loại hợp đồng bắt buộc phải công chứng theo hướng dẫn từ Thư Viện Pháp Luật giúp bạn chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình trong mọi giao dịch. Khi tiến hành mua bán, chuyển nhượng các tài sản thuộc danh sách trên, tuyệt đối không sử dụng hình thức “hợp đồng viết tay” hay “lập vi bằng” thay thế cho công chứng, tránh các hệ lụy pháp lý phức tạp về sau.