Công chứng di chúc cho người cao tuổi cần lưu ý gì?

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, việc lập và công chứng di chúc ngày càng được nhiều gia đình quan tâm, đặc biệt là đối với người cao tuổi. Di chúc không chỉ thể hiện ý chí cuối cùng của người để lại tài sản mà còn là cơ sở pháp lý quan trọng giúp hạn chế tranh chấp, mâu thuẫn giữa những người thừa kế.

Tuy nhiên, công chứng di chúc cho người cao tuổi có những lưu ý đặc thù mà cả người lập di chúc lẫn người thân cần nắm rõ để đảm bảo di chúc hợp pháp và có giá trị thi hành. Cùng Văn Phòng Công Chứng Đại Việt tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây bạn nhé!

1. Công chứng di chúc là gì?

Theo Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Công chứng di chúc là việc công chứng viên chứng nhận:

– Năng lực hành vi dân sự của người lập di chúc

– Sự tự nguyện khi lập di chúc

– Nội dung di chúc không vi phạm điều cấm của pháp luật, không trái đạo đức xã hội

Di chúc được công chứng sẽ có giá trị chứng cứ cao, hạn chế tối đa khả năng bị tranh chấp hoặc tuyên vô hiệu.

2. Vì sao người cao tuổi nên công chứng di chúc?

Đối với người cao tuổi, công chứng di chúc mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi:

– Sức khỏe và nhận thức có thể suy giảm theo thời gian

– Dễ phát sinh tranh chấp giữa con cháu sau khi qua đời

– Di sản thường có giá trị lớn như nhà đất, tiền, tài sản tích lũy

Công chứng di chúc giúp:

– Khẳng định người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt tại thời điểm lập

– Đảm bảo di chúc được thực hiện đúng ý nguyện

– Tránh khiếu nại, tố cáo về việc bị ép buộc, lừa dối

3. Điều kiện để người cao tuổi lập di chúc hợp pháp

Người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt

Đây là yếu tố quan trọng nhất. Người cao tuổi khi lập di chúc phải:

– Nhận thức rõ hành vi của mình

– Hiểu rõ tài sản đang định đoạt

– Hiểu rõ người được hưởng di sản

Trong thực tế, công chứng viên có thể:

– Trực tiếp trao đổi, đặt câu hỏi

– Yêu cầu giấy xác nhận tình trạng sức khỏe (nếu cần)

Hoàn toàn tự nguyện

Di chúc chỉ hợp pháp khi người lập:

– Không bị ép buộc

– Không bị đe dọa

– Không bị lừa dối

Đối với người cao tuổi, công chứng viên thường làm việc trực tiếp, hạn chế sự can thiệp của người thân để đảm bảo tính khách quan.

4. Nội dung di chúc cần lưu ý đối với người cao tuổi

Khi công chứng di chúc, người cao tuổi cần chú ý các nội dung sau:

– Thông tin cá nhân đầy đủ, chính xác

– Mô tả rõ ràng từng tài sản để lại

– Xác định cụ thể người thừa kế, phần di sản được hưởng

– Có thể chỉ định người quản lý di sản, người thực hiện di chúc

Đối với tài sản là nhà đất, thông tin phải trùng khớp với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở để tránh phát sinh tranh chấp.

5. Các hình thức di chúc phù hợp cho người cao tuổi

Pháp luật cho phép nhiều hình thức di chúc, tuy nhiên với người cao tuổi, nên ưu tiên:

Di chúc bằng văn bản có công chứng

Đây là hình thức an toàn và chặt chẽ nhất, đặc biệt phù hợp khi:

– Người lập di chúc tuổi cao

– Di sản có giá trị lớn

– Gia đình có nguy cơ tranh chấp

Di chúc có người làm chứng

Trong trường hợp người cao tuổi:

– Không thể tự viết

– Không ký được

thì có thể lập di chúc có người làm chứng và được công chứng viên chứng nhận theo đúng trình tự pháp luật.

6. Những rủi ro thường gặp khi công chứng di chúc cho người cao tuổi

Nếu không cẩn trọng, di chúc của người cao tuổi có thể gặp các rủi ro sau:

– Bị cho rằng người lập di chúc không minh mẫn

– Bị nghi ngờ có sự ép buộc, tác động từ người khác

– Nội dung di chúc mâu thuẫn, không rõ ràng

– Di chúc không đúng hình thức theo quy định pháp luật

Những rủi ro này có thể khiến di chúc bị tuyên vô hiệu một phần hoặc toàn bộ.

7. Có cần người thân đi cùng khi công chứng di chúc?

Pháp luật không bắt buộc người thân phải có mặt khi công chứng di chúc. Trên thực tế:

– Người cao tuổi có thể đi cùng người thân để hỗ trợ di chuyển

– Tuy nhiên, công chứng viên thường làm việc riêng với người lập di chúc khi cần

Điều này nhằm đảm bảo ý chí lập di chúc là hoàn toàn tự nguyện và độc lập.

8. Thủ tục công chứng di chúc cho người cao tuổi

Thông thường, hồ sơ công chứng di chúc bao gồm:

– Giấy tờ tùy thân của người lập di chúc

– Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản

– Dự thảo di chúc (nếu có)

Trong trường hợp người cao tuổi không thể đi lại, có thể yêu cầu công chứng viên công chứng ngoài trụ sở theo quy định pháp luật.

Công chứng di chúc cho người cao tuổi là việc làm cần thiết và nên được thực hiện sớm, khi người lập di chúc còn minh mẫn, khỏe mạnh. Để di chúc có giá trị pháp lý cao, cần đặc biệt lưu ý đến năng lực hành vi, tính tự nguyện, nội dung rõ ràng và hình thức phù hợp theo quy định pháp luật.

Việc chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ đầu không chỉ giúp bảo vệ ý nguyện cuối cùng của người cao tuổi mà còn mang lại sự an tâm, ổn định và hòa thuận cho cả gia đình về sau.